![\"Rocznica](\"https:\/\/zeromski.czest.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/konstytucja-e1778251340541.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Uchwalona w 1791 r. by\u0142a pierwsz\u0105 w Europie i drug\u0105 na \u015bwiecie, po konstytucji Stan\u00f3w Zjednoczonych, ustaw\u0105 zasadnicz\u0105, kt\u00f3ra regulowa\u0142a zasady funkcjonowania pa\u0144stwa oraz okre\u015bla\u0142a prawa i obowi\u0105zki obywateli.\u00a0Konstytucja 3 Maja, uchwalona 3 maja 1791 roku przez Sejm Czteroletni (1788\u20131792), by\u0142a pr\u00f3b\u0105 ratowania Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w po I rozbiorze (1772 r.). Mia\u0142a ograniczy\u0107 ingerencj\u0119 zewn\u0119trzn\u0105, odrzuci\u0107 protektorat Rosji i wzmocni\u0107 pa\u0144stwo. Wprowadza\u0142a nowoczesny model monarchii konstytucyjnej, kt\u00f3ry w wielu krajach Europy zosta\u0142 przyj\u0119ty dopiero w XIX wieku.<\/p>\n
Rankiem 3 maja 1791 r., po ponownym otwarciu Sejmu, po \u015bwi\u0105tecznej przerwie, odczytano odpowiednio dobrane depesze dyplomatyczne wskazuj\u0105ce, \u017ce Polsce grozi kolejny rozbi\u00f3r.<\/p>\n
Ignacy Potocki zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do kr\u00f3la: „aby\u015b nam odkry\u0142 widoki swoje ku ratowaniu ojczyzny” przez uchwalenie wielkiej reformy. Natychmiast przeg\u0142osowano uchwalenie Ustawy Rz\u0105dowej.\u00a0Kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski zaprzysi\u0105g\u0142 konstytucj\u0119: „Przysi\u0119g\u0142em Bogu, \u017ca\u0142owa\u0107 tego nie b\u0119d\u0119”.<\/p>\n
W tym samym czasie przed Zamkiem Kr\u00f3lewskim obstawionym przez dowodzone przez ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego oddzia\u0142y garnizonu warszawskiego gromadzi\u0142 si\u0119 rozentuzjazmowany t\u0142um. W\u015br\u00f3d niego wieczorem do pobliskiej katedry \u015bw. Jana przeszli pos\u0142owie na czele z marsza\u0142kiem Stanis\u0142awem Ma\u0142achowskim, aby zaprzysi\u0105c now\u0105 ustaw\u0119. Kr\u00f3l do katedry z uwagi na bezpiecze\u0144stwo uda\u0142 si\u0119 \u0142\u0105cz\u0105cym j\u0105 z Zamkiem bezpo\u015brednim przej\u015bciem.<\/p>\n
Na s\u0142ynnym obrazie „Konstytucja\u00a03\u00a0Maja”, Jan Matejko przedstawi\u0142 kr\u00f3la niemal przepychaj\u0105cego si\u0119 przez t\u0142um zgromadzony przed wej\u015bciem do katedry.<\/p>\n
Konstytucja obowi\u0105zywa\u0142a zaledwie rok. Jej upadek nast\u0105pi\u0142 po przyst\u0105pieniu kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego do konfederacji targowickiej \u2013 aktu zdrady przygotowanego w Petersburgu i podpisanego w 1792 roku w Targowicy. W wyniku wojny z Rosj\u0105 i kolejnego rozbioru Polski w 1793 roku, Konstytucja 3 Maja zosta\u0142a formalnie zniesiona, a jej orygina\u0142y by\u0142y systematycznie niszczone.<\/p>\n
Wystaw\u0119 i notatk\u0119 przygotowa\u0142y<\/p>\n
mgr Ma\u0142gorzata Musia\u0142ek i mgr Beata Wieczorek<\/p>\n\n\t\t